Chciałbyś wykorzystać fragment ulubionej książki w służbowej prezentacji?
Może piszesz książkę i idealną okładką dla niej byłby obraz, który widziałeś
na wystawie? Chcesz użyć czyjegoś filmu, tekstu, zdjęcia lub piosenki?
Dzięki licencjom Creative Commons to wcale nie musi oznaczać mozolnej papierologii, bo możliwe, że autor już Ci to dzieło udostępnił.
Licencje Creative Commons – co to jest?
Licencje CC (Creative Commons) to ustandaryzowane, międzynarodowe wzorce umów licencyjnych o odpowiednich oznaczeniach.
Pozwalają one na udostępnianie – pod określonymi warunkami – utworu objętego majątkowymi prawami autorskimi.
W praktyce oznacza to, że autor może nadać prawa do wykorzystywania swojego dzieła, używając tylko symbolu odpowiedniej licencji, bez zawierania czasochłonnych umów
z każdym interesantem bezpośrednio.
Creative Commons z perspektywy autora
Jeśli stworzyłeś dzieło, chciałbyś podzielić się nim ze światem i jasno określić sposób,
w jaki świat może z Twojego dzieła skorzystać, to licencje CC są tym, z czym koniecznie musisz się zapoznać.
Dzięki nim zachowasz prawa autorskie i jednocześnie pozwolisz swojemu dziełu na dalszą ewolucję. Zależnie od wybranego typu licencja określa, czy inni mogą
m.in. kopiować, zmieniać lub wykorzystywać komercyjnie Twoje dzieło.
Szerzej o poszczególnych rodzajach licencji Creative Commons przeczytasz
w kolejnym akapicie, a wybór odpowiedniej ułatwi Ci dedykowana do tego strona internetowa.
Rodzaje licencji Creative Commons
Istnieją cztery różne warunki co do udostępniania utworu w ramach Creative Commons:
- „Uznanie autorstwa” (ang. Attribution — BY) –
zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła
i wszelkich jego pochodnych, pod warunkiem umieszczenia informacji o twórcy. - „Użycie niekomercyjne” (ang. Noncommercial — NC) –
zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie dzieła
i wszelkich jego pochodnych tylko w celach niekomercyjnych. - „Bez utworów zależnych” (ang. No Derivative Works — ND) –
zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie tylko dokładnych (dosłownych) kopii dzieła, niedozwolone jest jego zmienianie i tworzenie na jego bazie pochodnych. - „Na tych samych warunkach” (ang. Share Alike — SA) –
zezwala się na kopiowanie, dystrybucję, wyświetlanie i użytkowanie pochodnych dzieł, pod warunkiem, że będą one opublikowane na takiej samej licencji.
Warunki można ze sobą łączyć, zaś niektóre wykluczają się wzajemnie
Daje to finalnie sześć kombinacji, które możesz zastosować dla swojej licencji:
- Uznanie autorstwa (BY)
- Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne (BY-NC)
- Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach
(BY-NC-SA) - Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych
(BY-NC-ND) - Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach
(BY-SA) - Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych (BY-ND).
Przeczytaj również: Prawo cytatu – czym jest i jak z niego korzystać?
Jak poprawnie oznaczyć dzieło licencją CC?
Gdy wybierzesz licencję najbardziej odpowiadającą Twoim potrzebom, kolejnym krokiem powinno być utworzenie notki licencyjnej.
Notka licencyjna zawiera dane autora, tytuł dzieła, skrót licencji (np. CC BY-SA),
pełną treść licencji (dozwolone zamieszczanie linku do strony z pełną treścią, znajdziesz go tutaj) oraz opcjonalnie graficzne symbole Creative Commons.
Umieść notkę w widocznym, intuicyjnym dla odbiorcy miejscu.
Wpływ Creative Commons na rozwój kulturowy
Wprowadzenie licencji Creative Commons do powszechnego użytku sprawiło,
że dostęp do wszelkiego dziedzictwa kulturowego znacznie się uprościł.
Sektory twórczy, badawczy i edukacyjny zyskały większą swobodę wykorzystywania wszelkich materiałów oznaczonych licencją CC do swoich celów.
Wzrosło również społeczne zaangażowanie we współpracę w ramach kultury i wymianę treści.
Pomimo tak wielu udogodnień dla odbiorcy autorzy wciąż zachowali swoje autorskie prawa, co tylko podkreśla, jak dobrym pomysłem było stworzenie Creative Commons.
Autor tekstu: Norbert Szugzdzinis
Jestem absolwentem logistyki. Obecnie studiuję antropologię kulturową. Cechuje mnie szeroki wachlarz zainteresowań — od technologii przez przyrodę po sport i motoryzację. Lubię odnajdować niesamowite historie tam, gdzie nikt się ich nie spodziewa i dzielić się nimi w tekstach. Uważam, że nie istnieją tematy z góry skazane na przeciętność. Istnieje tylko zbyt płytki research.